Tổng Hợp Phản Ứng Trao Đổi Là Gì, Phản Ứng Trao Đổi

Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu Vậy phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện ly có gì khác với các phản ứng trên, điều kiện để xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện ly, cùng các ví dụ và bài tập về phản ứng trao đổi ion. Qua đó, các em dễ dàng phân biệt được đâu là phản ứng trao đổi ion, đâu không phải là phản ứng trao đổi ion.Bạn đang xem: Phản ứng trao đổi là gì

Phản ứng trao đổi ion là gì? Điều kiện trao đổi ion trong dung dịch các chất điện ly thuộc phần: CHƯƠNG I: SỰ ĐIỆN LI

I. Phản ứng trao đổi ion là gì? các loại phản ứng trao đổi ion

– Phản ứng trao đổi ion là phản ứng xảy ra khi các chất tham gia phản ứng trao đổi ion với nhau.

Đang xem: Phản ứng trao đổi là gì

*

Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện ly

Các loại phản ứng trao đổi ion (nếu có):

• Muối + Axit → Muối mới + Axit mới

• Muối + Bazơ → Muối mới + Bazơ mới

• Muối + Muối → Muối mới + Muối mới

• Hidroxit không tan + Axit dung dịch → Muối dung dịch + H2O (chất điện li yếu)

• Axit dung dịch + Bazơ dung dịch → Muối dung dịch + H2O (chất điện li yếu)

II. Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện ly

– Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ xảy ra khi các ion kết hợp được với nhau tạo thành ít nhất 1 trong số các chất sau:

♦ Chất kết tủa.

♦ Chất điện li yếu.

♦ Chất khí.

1. Phản ứng trao đổi ion có sản phẩm tạo thành là chất kết tủa

Ví dụ 1: Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ trắng + 2NaCl

– Giải thích: Na2SO4 và BaCl2 đều dễ tan và phân ly mạnh trong nước.

Na2SO4 → 2Na+ + SO42-

BaCl2 → Ba2+ + 2Cl-

– Trong số 4 ion phân ly chỉ có các ion Ba2+ và SO42- kết hợp được với nhau tạo thành chất kết tủa là BaSO4, nên có thể viết phương trình ion thu gọn như sau:

Ba2+ + SO42- → BaSO4 ↓ trắng

Ví dụ 2: AgNO3 + HCl → AgCl↓ trắng + HNO3

Phương trình ion thu gọn: Ag+ + Cl- → AgCl↓ trắng

2. Phản ứng trao đổi ion có sản phẩm tạo thành là chất khí

Ví dụ 1: Na2CO3 + HCl → 2NaCl + CO2↑ + H2O

READ:  4 Cr + 3 O2 ↠ 2 Cr2O3

– Giải thích: Na2CO3 và HCl đều phân ly mạnh.

Na2CO3 → 2Na+ + CO32-

HCl → H+ + Cl-

– Ion H+ và CO32- kết hợp với nhau tạo thành H2CO3 axit này không bền phân huỷ thành CO2 + H2O.

– Phương trình ion rút gọn: 2H+ + CO32- → CO2↑ + H2O

Ví dụ 2: Na2S + HCl → 2NaCl + H2S↑

– Phương trình ion thu gọn: 2H+ + S2- → H2S↑

3. Phản ứng trao đổi ion có sản phẩm tạo thành là chất điện ly yếu

a) Phản ứng tạo thành nước

NaOH + HCl → NaCl + H2O

– Nước H2O là chất điện ly rất yếu, phương trình ion thu gọn:

H+ + OH- → H2O

b) Phản ứng tạo thành axit yếu

HCl + CH3COONa → CH3COOH + NaCl

– Axit axetic CH3COOH (mùi giấm) là axit điện ly yếu, phương trình ion thu gọn:

H+ + CH3COO- → CH3COOH

* Cách viết phương trình ion thu gọn:

◊ Bước 1: Chuyển tất cả chất vừa dễ tan vừa điện li mạnh thành ion, các chất kết tủa, điện li yếu để nguyên dưới dạng phân tử. Phương trình ion đầy đủ:

2Na+ + SO42- + Ba2+ + 2Cl- → BaSO4 + 2Na+ + 2Cl-

◊ Bước 2: Lược bỏ những ion không tham gia phản ứng:

SO42- + Ba2+ → BaSO4

4. Phản ứng axit – bazơ

– Phản ứng axit – bazơ là phản ứng trong đó có sự nhường và nhận proton (H+).

– Phản ứng axit – bazơ xảy ra theo chiều: Axit mạnh + Bazơ mạnh → Axit yếu hơn + Bazơ yếu hơn.

* Chú ý: Các trường hợp ngoại lệ

CuSO4 + H2S → CuS + H2SO4 (CuS rất khó tan)

Pb(NO3)2 + H2S → PbS + 2HNO3 (PbS rất khó tan)

+ Axit khó bay hơi đẩy được axit dễ bay hơi (cả 2 axit đều mạnh):

H2SO4 đậm đặc + NaCl rắn NaHSO4 + HCl

5. Thứ tự phản ứng axit – bazơ

a) Khi cho dung dịch chứa 1 axit vào dung dịch chứa nhiều bazơ

– Nguyên tắc: Các bazơ sẽ phản ứng theo thứ tự: axit + bazơ mạnh trước sau đó đến lượt axit + bazơ yếu (nếu axit nhiều thì có thể coi các bazơ phản ứng đồng thời).

Xem thêm: Bộ Tranh Tô Màu Chùa Một Cột Đẹp Nhất Dành Tặng Cho Bé, Tổng Hợp Tranh Tô Màu Chùa Một Cột Cho Bé

– Một số ví dụ:

Ví dụ 1: Khi cho từ từ dung dịch HCl vào dung dịch chứa đồng thời chứa NaOH và NaAlO2­:

HCl + NaOH → H2O + NaCl (ban đầu không thấy có hiện tượng kết tủa)

H2O + HCl + NaAlO2 → Al(OH)3 + NaCl (xuất hiện kết tủa và kết tủa tăng dần)

3HCl + Al(OH)3 → AlCl3 + 3H2O (kết tủa tan đến hết)

Ví dụ 2: Cho từ từ dung dịch chứa hỗn hợp NaOH và NaAlO2 vào dung dịch HCl: vì HCl nhiều nên chúng ta không quan sát thấy hiện tượng kết tủa:

HCl + NaOH → H2O + NaCl

4HCl + NaAlO2 → AlCl3 + NaCl + 2H2O

Ví dụ 3: Khi cho từ từ dung dịch chứa HCl vào dung dịch có chứa Na2CO3 và NaHCO3:

READ:  Tính Hóa Trị Của Nhóm So3 Hóa Trị Mấy, Brom Hóa Trị Mấy

HCl + Na2CO3 → NaCl + NaHCO3 (không thấy có hiện tượng xuất hiện bọt khí)

HCl + NaHCO3 → NaCl + CO2 + H2O (có khí thoát ra)

Ví dụ 4: Cho từ từ dung dịch chứa NaHCO3 và Na2CO3 vào dung dịch HCl: ngay lập tức quan sát thấy hiện tượng có khí thoát ra:

Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2

NaHCO3 + HCl → NaCl + H2O + CO2

b) Khi cho dung dịch chứa 1 bazơ vào dung dịch có chứa nhiều axit

– Nguyên tắc: Các axit sẽ phản ứng theo thứ tự từ mạnh đến yếu. Nếu bazơ nhiều thì coi các phản ứng xảy ra đồng thời.

Ví dụ 1: Cho từ từ dung dịch NaOH vào dung dịch chứa đồng thời cả HCl và AlCl3:

NaOH + HCl → NaCl + H2O (không có kết tủa xuất hiện)

3NaOH + AlCl3 → Al(OH)3 + 3NaCl (có kết tủa xuất hiện và kết tủa tăng dần)

NaOH + Al(OH)3 → NaAlO2 + 2H2O (kết tủa tan đến hết)

Ví dụ 2: Cho từ từ dung dịch chứa HCl và AlCl3 vào dung dịch có chứa NaOH:

HCl + NaOH → NaCl + H2O

AlCl3 + 4NaOH → NaAlO2 + 3NaCl + 2H2O (không thấy có kết tủa)

III. Bài tập luyện tập phản ứng trao đổi ion trong dung dịch

Bài 1 trang 20 SGK Hóa 11: Điều kiện để xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện li là gì? Lấy các ví dụ minh hoạ?

* Lời giải Bài 1 trang 20 SGK Hóa 11:

– Sau phản ứng tạo thành chất kết tủa

Na2CO3 + CaCl2 → 2NaCl + CaCO3↓

2Na+ + CO3- + Ca2+ + 2Cl- → 2Na+ + 2Cl- + CaCO3↓

Ca2+ + CO3- → CaCO3↓

– Sau phản ứng tạo thành chất dễ bay hơi

Na2S + 2HCl → 2NaCl + H2S↑

2Na+ + S2- + 2H+ + 2Cl- → 2Na+ + 2Cl- + H2S↑

2H+ + S2- → H2S↑

– Sau phản ứng tạo thành chất điện li yếu

2CH3COONa +H2SO4 → 2CH3COOH + Na2SO4

2CH3COO- + 2Na+ + 2H+ + SO42- → 2CH3COOH +2Na+ + SO42-

CH3COO- + H+ → CH3COOH

Bài 2 trang 20 SGK Hóa 11: Tại sao các phản ứng giữa dung dịch axit và hiđroxit có tính bazơ và phản ứng với muối cacbonat và dung dịch axit rất dễ xảy ra?

* Lời giải Bài 2 trang 20 SGK Hóa 11:

– Sản phẩm của phản ứng giữa dung dịch axit và hiđroxit bazơ là muối và nước (H2O), mà nước là chất điện li yếu.

Ví dụ: Ba(OH)2 + 2HCl → BaCl2 + 2H2O

– Sản phẩm của phản ứng giữa muối cacbonat và dung dịch axit là muối mới, và axit cacbonic (H2CO3) rất yếu, dễ dàng bị phân huỷ thành nước (H2O và khí cacbonic (CO2) Vậy sản phẩm cuối cùng sau phản ứng có chất dễ bay hơi (CO2) và chất điện li yếu (H2O).

Ví dụ: Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl+ CO2↑ + H2O

– Theo điều kiện của phản ứng trao đổi thì phản ứng trên xảy ra được.

Bài 4 trang 20 SGK Hóa 11: Phương trình ion rút gọn của phản ứng cho biết:

READ:  Tìm Hiểu Về Khí Hiếm " Là Gì? Nghĩa Của Từ Khí Hiếm Trong Tiếng Việt

A. Những ion nào tồn tại trong dung dịch.

B. Nồng độ những ion nào trong dung dịch là lớn nhất.

C. Bản chất của phản ứng trong dung dịch các chất điện li.

D. Không tồn tại phân tử trong dung dịch các chất điện li.

Xem thêm: Bài Viết Về Ý Tưởng Sáng Tạo, Mẫu Ý Tưởng Sáng Tạo Khởi Nghiệp

* Lời giải Bài 4 trang 20 SGK Hóa 11:

Bài 5 trang 20 SGK Hóa 11: Viết phương trình phân tử và phương trình ion rút gọn của các phản ứng (nếu có) xảy ra trong dung dịch giữa các cặp chất sau:

a) Fe2(SO4)3 + NaOH b) NH4Cl + AgNO3

c) NaF + HCl d) MgCl2 + KNO3

e) FeS (r) + 2HCl g) HClO + KOH

* Lời giải Bài 5 trang 20 SGK Hóa 11:

a) Fe2(SO4)3 + 6NaOH → 3 Na2SO4 + 2Fe(OH)3↓

Fe3+ + 3OH- → Fe(OH)3↓

b) NH4Cl + AgNO3 → NH4NO3 + AgCl↓

Ag+ + Cl- → AgCl↓

c) NaF + HCl → NaCl + HF

H+ + F+ → HF

d) MgCl2 + KNO3 → Không có phản ứng (do không hình thành chất kết tủa, bay hơi, hay điện li yếu)

e) FeS (r) +2HCl → FeCl2 + H2S↑

FeS (r) + 2H+ → Fe2+ + H2S↑

g) HClO +KOH → KClO + H2O

HClO + OH- → H2O + ClO-

Bài 6 trang 20 SGK Hóa 11: Phản ứng nào dưới đây xảy ra trong dung dịch tạo kết tủa Fe(OH)3?

A. FeSO4 + KMnO4 + H2SO4

B. Fe2(SO4)3 + KI

C. Fe(NO3)3 + Fe

D. Fe(NO3)3 + KOH

* Lời giải Bài 6 trang 20 SGK Hóa 11:

– Đáp án: D. Fe(NO3)3 + KOH

– PTPƯ : Fe(NO3)3 + 3KOH → Fe(OH)3↓ + 3KNO3

Bài 7 trang 20 SGK Hóa 11: Lấy thí dụ và viết các phương trình hoá học dưới dạng phân tử và ion rút gọn cho phản ứng sau:

a. Tạo thành chất kết tủa

b. Tạo thành chất điện li yếu

c. Tạo thành chất khí

* Lời giải Bài 7 trang 20 SGK Hóa 11:

a) Tạo thành chất kết tủa:

1) AgNO3 + HCl → AgCl↓ + HNO3

Ag+ + Cl- → AgCl↓

2) K2SO4 + Ba(OH)2 → 2KOH + BaSO4↓

Ba2+ + SO42- → BaSO4↓

3) Na2CO3 + MgCl2 → 2NaCl + MgCO3↓

Mg2+ + CO32- → MgCO3↓

b) Tạo thành chất điện li yếu:

1) 2CH3COONa + H2SO4 → 2CH3COOH + Na2SO4

CH3COO- + H+ → CH3COOH

2) NaOH + HNO3 → NaNO3 + H2O

H+ + OH- → H2O

3) NaF + HCl NaCl + HF

H+ + F- → HF

c) Tạo thành chất khí:

1/ FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S↑

FeS + 2H+ → Fe2+ + H2S↑

2/ K2SO3 + 2HCl → 2KCl + H2O + SO2↑

2H+ + SO32- → H2O + SO2↑

3) NaOH + NH4Cl → NaCl + NH3↑ + H2O

NH4+ + OH- → NH3↑ + H2O

Phản ứng trao đổi ion là gì? Điều kiện trao đổi ion trong dung dịch các chất điện ly – Hoá 11 bài 4 được biên soạn theo sách mới nhất và Được hướng dẫn biên soạn bởi các thầy cô giáo dạy Giỏi tư vấn, nếu thấy hay hãy chia sẻ và comment để nhiều bạn khác học tập cùng.

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Hóa học

Khuyễn Mãi Hot

Bài viết hay nhất

Hno3 Loãng Không Tác Dụng Với Kim Loại Nào, Khi Kim Loại Tác Dụng Với Hno3:
Hno3 Loãng Không Tác Dụng Với Kim Loại Nào, Khi Kim Loại Tác Dụng Với Hno3:
Tổng Hợp Các Công Thức Toán Lớp 5, Tổng Hợp Công Thức Toán Tiểu Học
Tổng Hợp Các Công Thức Toán Lớp 5, Tổng Hợp Công Thức Toán Tiểu Học
Stt Thả Thính Bằng Môn Lý – Thả Thính Bằng Môn Học Bá Nhất Quả Đất
Stt Thả Thính Bằng Môn Lý – Thả Thính Bằng Môn Học Bá Nhất Quả Đất
Công Thức Tính Cạnh Tam Giác Thường, Và Tam Giác Vuông, Định Lý Cos
Công Thức Tính Cạnh Tam Giác Thường, Và Tam Giác Vuông, Định Lý Cos
Khái Niệm Và Công Thức Tính Lực Căng Dây Lớp 10, Vật Lý 10 Công Thức Tính Nhanh
Khái Niệm Và Công Thức Tính Lực Căng Dây Lớp 10, Vật Lý 10 Công Thức Tính Nhanh
Công Thức Tính Chiều Cao Hình Tam Giác Lớp 5, Kiến Thức Trọng Tâm Diện Tích Tam Giác Toán Lớp 5
Công Thức Tính Chiều Cao Hình Tam Giác Lớp 5, Kiến Thức Trọng Tâm Diện Tích Tam Giác Toán Lớp 5
Các Công Thức Tính Điện Lượng Lớp 11, Công Thức Vật Lý Lớp 11
Các Công Thức Tính Điện Lượng Lớp 11, Công Thức Vật Lý Lớp 11
Một số bạn đang đua đòi theo lối ăn mặc không lành mạnh không phù hợp với lứa tuổi học sinh hãy nghị luận thuyết phục các bạn ăn mặc sao cho phù hợp – Bài văn mẫu lớp 7 | Lize.vn
20 Đoạn văn viết về Tết bằng tiếng Anh hay & ngắn gọn – Hướng dẫn viết đoạn văn nói về Tết bằng tiếng Anh | Lize.vn
Nghị luận xã hội 200 chữ bàn về lạc quan – Dàn ý + 10 Bài văn mẫu nghị luận bàn về lạc quan | Lize.vn
Bảng Công Thức Sin Cos, Tan, Cot Đầy Đủ, Công Thức Lượng Giác Sin, Cos, Tan, Cot Đầy Đủ
Bảng Công Thức Sin Cos, Tan, Cot Đầy Đủ, Công Thức Lượng Giác Sin, Cos, Tan, Cot Đầy Đủ
Công Thức Tính Định Mức Trong Excel ? Hướng Dẫn Các Cách Tính Vượt Định Mức Trong Excel
Công Thức Tính Định Mức Trong Excel ? Hướng Dẫn Các Cách Tính Vượt Định Mức Trong Excel
Công Thức Tính Cạnh Hình Vuông Toán Lớp 3, 4 Nâng Cao, Cách Để Tính Chu Vi Hình Vuông
Công Thức Tính Cạnh Hình Vuông Toán Lớp 3, 4 Nâng Cao, Cách Để Tính Chu Vi Hình Vuông
Nacl + H2O Không Màng Ngăn, Điện Phân Dung Dịch Nacl Không Màng Ngăn
Nacl + H2O Không Màng Ngăn, Điện Phân Dung Dịch Nacl Không Màng Ngăn
Điện Hóa Trị Là Gì – Điện Hóa Trị Của Kali Trong Kcl Là
Điện Hóa Trị Là Gì – Điện Hóa Trị Của Kali Trong Kcl Là