Bài 18: Ví dụ về cách viết và sử dụng chương trình con

1. Cách viết và sử dụng thủ tục

a. Cấu trúc của thủ tục

Procedure [ < danh sách tham số > ];

                 [ < phần khai báo > ]

             Begin

                    [ < dãy các lệnh > ]

            End;

Trong đó:

– Phần đầu thủ tục: gồm tên Procedure tên thủ tục, danh sách tham số (nếu có).

– Phần khai báo: xác định các hằng, kiểu, biến và xác định các chương trình con khác được sử dụng trong thủ tục.

– Dãy câu lệnh: viết giữa cặp tên dành riêng Begin End.

Một số lưu ý:

– Sau tên dành riêng End kết thúc chương trình chính là dấu chấm (.) còn sau End kết thúc thủ tục là dấu chấm phẩy (;).

– Các thủ tục, nếu có, phải được khai báo và mô tả trong phần khai báo của chương trình chính, ngay sau phần khai báo biến.

– Khi cần thực hiện, ta phải viết lệnh gọi thủ tục tương tự như các thủ tục chuẩn.

b. Ví dụ về thủ tục

Ví dụ 1: Lập chương trình cho phép vẽ nhiều hình chữ nhật với kích thước khác nhau.

READ:  Bài tập từ đồng nghĩa, trái nghĩa trong tiếng Anh có đáp án

Gợi ý làm bài:

– Để vẽ được hình chữ nhật với kích thước khác nhau, cần có hai tham số cho dữ liệu vào là chiều dài và chiều rộng.

– Phần đầu thủ tục được viết như sau: Procedure Ve_Hcn (chdai, chrong: integer);

– Thủ tục Ve_Hcn vẽ hình chữ nhật với kích thước tùy ý theo giá trị của tham số chdai và chrong. Với chdai và chrong là nguyên dương.

Chương trình mẫu:

Program VD_hcn;

Uses crt;

Var a,b,i:integer;  {bien toan cuc}

Procedure Ve_Hcn(chdai,chrong:integer);  {Bat dau CTC}

Var i, j: integer; {bien cuc bo}

Begin

{ve canh tren hinh chu nhat}

For i:=1 to chdai do write(‘*’);

Writeln;

For j:=1 to chrong -2 do {ve 2 canh ben}

Begin

Write(‘*’);

For i:=1 to chdai – 2 do write(‘ ’);{ve khoang trang}

Writeln(‘*’);            

End;
{ve canh duoi}

For i:=1 to chdai do write(‘*’);

Writeln;

End; {Ket thuc CTC}

Begin

Clrscr;

Ve_Hcn(25,10);    {ve hinh chu nhat 25×10}

Writeln; {cach 1 dong}

Ve_Hcn(5,10);        {ve hinh chu nhat 5×10}

Readln;

Clrscr;

{ve 4 hinh chu nhat hinh dau tien 4×2. Moi hinh sau co kich thuoc gap doi hinh truoc}

a:=4; b:=2;

for i:=1 to 4 do

begin

Ve_Hcn(a,b);

readln;

a:=a*2; b:=b*2;

end;

End.

c. Một số khái niệm

– Tham số giá trị (tham trị): tham số hình thức được thay bằng tham số thực sự tương ứng là các giá trị cụ thể và không được khai báo sau từ khóa var

+ Các tham số chdaichrong của thủ tục Ve_Hcn là tham trị. Trong lệnh gọi Ve_Hcn(25,10) tham số chdai được thay bởi số nguyên 25, tham số chrong được thay bởi số nguyên 10.

READ:  Bài 156 trang 60 SGK Toán 6 tập 1 - Môn Toán

– Tham số biến (tham biến): tham số hình thức được thay bằng tham số thực sự tương ứng là tên các biến và được khai báo sau từ khóa var.

+ Trong lời gọi thủ tục Ve_Hcn(a,b), tham số chdai được thay bởi giá trị hiện thời của biến a, tham số chrong được thay bởi giá trị hiện thời của biến b.

– Để phân biệt tham biến và tham trị Pascal sử dụng từ khóa Var để khai báo những tham số biến.

2. Cách viết và sử dụng hàm

a. Cấu trúc của hàm

Function < tên hàm > [ < danh sách tham số > ) ] : < kiểu dữ liệu > ;

[ < phần khai báo > ]

Begin

[ < dãy các lệnh > ]

< tên hàm > :=  < biểu thức >

End;

Trong đó:

– Kiểu dữ liệu chỉ có thể là kiểu dữ liệu chuẩn: integer, real, char, boolean, string.

– Khác với thủ tục, trong thân hàm cần có lệnh gán giá trị cho tên hàm< tên hàm >:= < biểu thức >;

b. Sử dụng hàm

Ví dụ 2: Xét chương trình rút gọn một phân số, trong đó sử dụng hàm tính ước chung lớn nhất (ƯCLN) của hai số nguyên.

Chương trình mẫu:

Program Rutgon_Phanso;

Uses crt;

Var Tuso, Mauso, a: Integer;  {Bien toan cuc}

Function UCLN(x, y: Integer): Integer; {Bat dau ham UCLN}

Var sodu: Integer;         {Bien cuc bo}

Begin

while y <> 0 do

begin

sodu:= x mod y;

x:= y;

y:= sodu;

end;

UCLN:= x;               {Gan gia tri cho ten ham}

End;                       {Ket thuc ham}

Begin

Clrscr;

write(‘Nhap vao Tu So va Mau So: ‘); readln(Tuso,Mauso);

a:= UCLN(Tuso,Mauso);

If a > 1 then

begin

Tuso:= Tuso div a;

Mauso:= Mauso div a;

end;

writeln(Tuso,”https://timdapan.com/”, Mauso);

End.

Một số lưu ý:

READ:  B. The worker - Unit 7 trang 76 SGK Tiếng Anh 7 - Tiếng Anh

– Việc sử dụng hàm hoàn toàn giống như sử dụng các hàm chuẩn.

– Lệnh gọi hàm bao gồm tên hàm và tham số thực sự tương ứng với tham số hình thức.

– Lệnh gọi hàm có thể tham gia vào một biểu thức như một toán hạng và thậm chí là tham số của lời gọi hàm, thủ tục khác, ví dụ: A:= 6*UCLN(Tuso,Mauso);

Bài tập 1

Viết chương trình con để tính n! = 1.2…n.

Gợi ý giải:

Vì bài toán này trả về 1 giá trị duy nhất nên ta dùng hàm.

Function GiaiThua(n:Integer) : Integer;

Var P, i: Integer;

Begin

P:=1;

For i:=1 To n Do

P:=P*i;

GiaiThua:=P;

End;

Bài tập 2 

Viết chương trình con để tìm điểm đối xứng của điểm (x,y) qua gốc tọa độ.

Gợi ý giải:

Vì bài toán này trả về tọa độ điểm đối xứng (xx,yy) gồm 2 giá trị nên ta dùng thủ tục.

Procedure DoiXung(x,y:Integer; Var xx,yy:Integer);

Begin

xx:=-x;

yy:=-y;

End;

Nhận xét 2 ví dụ trên:

  • n, x, y được gọi là tham trị (không có từ khóa var đứng trước) vì sau khi ra khỏi chương trình con giá trị của nó không bị thay đổi.
  • xx, yy được gọi là tham biến (có từ khóa var đứng trước) vì sau khi ra khỏi chương trình con giá trị của nó bị thay đổi.
Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Đáp án

Khuyễn Mãi Hot

Bài viết hay nhất

Hno3 Loãng Không Tác Dụng Với Kim Loại Nào, Khi Kim Loại Tác Dụng Với Hno3:
Hno3 Loãng Không Tác Dụng Với Kim Loại Nào, Khi Kim Loại Tác Dụng Với Hno3:
Tính Hóa Trị Của Nhóm So3 Hóa Trị Mấy, Brom Hóa Trị Mấy
Tính Hóa Trị Của Nhóm So3 Hóa Trị Mấy, Brom Hóa Trị Mấy
Câu hỏi trắc nghiệm Atlat Địa lý Việt Nam trang 4, 5 (Có đáp án) – Bài tập trắc nghiệm Atlat Địa lý trang 4, 5 | Lize.vn
Viết đoạn văn kể lại giây phút gặp lại người thân sau bao ngày xa cách kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm – 7 Bài Văn mẫu lớp 8 hay nhất | Lize.vn
Cho Các Chất Sau: H3Po4 Là Chất Điện Li Mạnh Hay Yếu, Chất Nào Sau Đây Là Chất Điện Li Yếu
Cho Các Chất Sau: H3Po4 Là Chất Điện Li Mạnh Hay Yếu, Chất Nào Sau Đây Là Chất Điện Li Yếu
Công Thức Tính Nguyên Tử Khối Trung Bình, Nguyên Tử Khối
Công Thức Tính Nguyên Tử Khối Trung Bình, Nguyên Tử Khối
Kể lại việc em nhận được một món quà bất ngờ trong ngày sinh nhật – Bài văn mẫu lớp 8 | Lize.vn
Công Thức Cấu Tạo Của Glucozo, Glucozơ, Trắc Nghiệm Hóa Học Lớp 12
Công Thức Cấu Tạo Của Glucozo, Glucozơ, Trắc Nghiệm Hóa Học Lớp 12
Công Thức Nổ Bỏng Gạo Ngon, Nhớ Lắm Mùa Nổ Bỏng Quê Hương Hải Hậu
Công Thức Nổ Bỏng Gạo Ngon, Nhớ Lắm Mùa Nổ Bỏng Quê Hương Hải Hậu
Các Công Thức Tính Điện Lượng Lớp 11, Công Thức Vật Lý Lớp 11
Các Công Thức Tính Điện Lượng Lớp 11, Công Thức Vật Lý Lớp 11
Để Phân Biệt Hcl Và H2So4 Là:, Nêu Cách Nhận Biết Hcl, H2So4, Na2So4
Để Phân Biệt Hcl Và H2So4 Là:, Nêu Cách Nhận Biết Hcl, H2So4, Na2So4
Ch3Coona Hcl + Ch3Coona – Ch3Coona + Hcl → Ch3Cooh + Nacl
Ch3Coona Hcl + Ch3Coona – Ch3Coona + Hcl → Ch3Cooh + Nacl
Dung Dịch Cucl2 Có Màu Gì – Màu Một Số Kết Tủa Và Dung Dịch Thường Gặp
Dung Dịch Cucl2 Có Màu Gì – Màu Một Số Kết Tủa Và Dung Dịch Thường Gặp
Khái Niệm Và Công Thức Tính Lực Căng Dây Lớp 10, Vật Lý 10 Công Thức Tính Nhanh
Khái Niệm Và Công Thức Tính Lực Căng Dây Lớp 10, Vật Lý 10 Công Thức Tính Nhanh
Kể lại truyện Tấm Cám theo lời của nhân vật Tấm – Bài văn mẫu lớp 10 đạt điểm cao | Lize.vn